BAŞBAKANLIK ÖZEL KALEM MÜDÜRLÜĞÜ

Kuruluş Amacı

Başbakanlık Özel Kalem Müdürlüğü, Başbakanın resmî ve özel yazışmalarını, her türlü protokol ve törenlerini düzenlemek ve yürütmek üzere kurulmuştur.

Tarihî Gelişimi

18 Mayıs 1929 tarih ve 1452 sayılı "Devlet Memurları Maaşatının Tevhit ve Teadülüne Dâir Kanun"da Başbakanlık hizmet birimleri arasında "Kalem-i Mahsus Müdürlüğü" de yer almıştır.

Bu Kanun’a bağlı kadro cetvelinde Kalem-i Mahsus Müdürlüğü’ne ait 7 nci derecede (1) Müdür, 8 inci derecede (1) Tercüman ve Mütercim, 12 nci derecede (1) Daktilograf, 12 nci derecede (1) Sicil Memuru ve Mutemet, 12 nci derecede (1) Levazım Memuru ve Ayniyat Muhasibi kadrolarının yer aldığı görülmektedir.

Hususî Kalem Müdürlüğü’nün görevleriyle ilgili olarak 20 Mayıs 1933 tarih ve 2187 sayılı "Başvekâlet Teşkilât ve Vazifeleri Hakkında Kanun"un 4 üncü maddesinde, "Başvekilin emir ve tevdi ettiği hususatı ve şifre işlerini yapar" denilmektedir. Bu Kanun’a ekli kadro cetvelinde Hususî Kalem Müdürlüğü’nün, 6 nci derecede (1) Hususî Kalem Müdürü, 10 uncu derecede (1) Hususî Kalem Memuru ve 12 nci derecede (1) Hususî Kalem Daktilografı kadrosu bulunduğu görülmektedir.

2187 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinde, Hususî Kalem Müdürü’nün, Başbakanın inhası, yani teklifi ve Cumhurbaşkanının tasdiki; memurlarla kâtiplerin ise Müsteşarın teklifi ve Başbakanın tasdiki ile tayinlerinin yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

19 Nisan 1937 tarih ve 3154 sayılı "Başvekâlet Teşkilâtı Hakkında Kanun"a ekli kadro cetvelinde Hususî Kalem Müdürlüğü’ne ait 5 inci derecede (1) Müdür, 9 uncu derecede (1) Şef, 10 uncu derecede (1) Memur ve 11 inci derecede (1) Memur kadrosu bulunmaktadır.

3154 sayılı Kanunu yürürlükten kaldıran 23 Haziran 1943 tarih ve 4443 sayılı "Başvekâlet Teşkilâtı Hakkında Kanun"da, Hususî Kalem Müdürlüğü kadrosunun; 3 üncü derecede (1) Müdür; 8 inci derecede (1) Şef, 9 uncu derecede (l) Şifre Memuru, 10 uncu derecede (1) Memur ve 11 inci derecede (1) Memurdan meydana geldiği görülmektedir.

4443 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesi gereğince, Hususî Kalem Müdürü’nün tayini Başbakan’ın teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile, diğer personelin tayinlerinin ise, Dairelerinin teklifi ve Başbakan’ın onayı ile yapılacağı belirtilmiştir.

13 Eylül 1946 tarih ve 4952 sayılı Kanun, 4443 sayılı "Başbakanlık Kuruluşu Hakkındaki Kanun"a ek olarak çıkarılan 2 nci Kanundur. Bu Kanun ile 4443 sayılı Kanuna bağlı cetveldeki Özel Kalem Müdürlüğü kadrosuna 6 ncı dereceden (1) Müşavirlik Büro Müdürlüğü ilâve edilmiştir.

Bilâhare, yukarıda zikredilen 4952 sayılı Kanunla Özel Kaleme verilen Müşavirlik Büro Müdürü kadrosu 6 Aralık 1948 tarih ve 5261 sayılı "Başbakanlık Kuruluşu Hakkındaki 4443 sayılı Kanuna Bağlı Cetvele 4952 sayılı Kanunla Eklenen Kadroların Kaldırılması Hakkında Kanun" ile iptal edilmiştir.

9 Mart 1954 tarih ve 6330 sayılı "Başvekâlet Teşkilâtı Hakkında Kanun"a ekli kadro cetvelinde; Hususî Kalem Müdürlüğü’nün personel kadrosu; 3 üncü derecede (1) Müdür, 5 inci derecede (1) Müdür Muavini, 6 ncı derecede (2) Devlet Vekilleri Hususî Kalem Müdürleri, 6 ncı derecede (1) Şifre Şefi, 8 inci derecede (3) Şef, 9 uncu derecede (3) Memur, 10 uncu derecede (2) Memur, 11 inci derecede (2) Memur ve 4 üncü derecede (1) Mütercim’den müteşekkildir.

13 Kasım 1971 tarih ve 7/3434 sayılı Kadro Kararnamesinde bu birimin adının "Özel Kalem Müdürlüğü"ne dönüştüğü ve 2 nci dereceden kadro ihdas edildiği görülmektedir.

Söz konusu birim, 27 Şubat 1982 tarih ve 8/4334 sayılı "Bakanlıkların Yeniden Düzenlenmesi ve Çalışma Esasları Hakkında Kararname"de Özel Kalem Müdürlüğü olarak aynen geçmekte, ancak 8 Haziran 1984 tarih ve 203 sayılı "Başbakanlık Teşkilâtı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" ekindeki teşkilât cetvelinde yardımcı birimler bölümü içerisinde Özel Kalem Müdürlükleri şeklinde yer almaktadır.